Marek Grechuta

Wokalista, autor tekstów, kompozytor i poeta, urodził się 10 grudnia 1945 roku w Zamościu.

Grechuta jawi się jako jeden z najbardziej oryginalnych artystów polskiej muzyki popularnej. Interpretował zarówno własne teksty, jak i wiersze polskich poetów od przełomu poprzednich wieków do współczesności, współpracował z wieloma wybitnymi instrumentalistami. Łączył elementy rocka progresywnego i nowoczesnego jazzu z elementami muzyki etnicznej czy klasycznej. Wpisał się do największych indywidualności polskiej sceny muzycznej, pozostając jednak zawsze poza jej głównym nurtem.

Marek Grechuta rozpoczął naukę gry na fortepianie w wieku lat siedmiu i kontynuował ją aż do ukończenia zamojskiego liceum. Po rozpoczęciu studiów architektonicznych na stałe osiadł w Krakowie.

W grudniu 1966 roku wraz z pianistą i kompozytorem Janem Kantym Pawluśkiewiczem założył grupę Anawa, dla której pisał swe poetyckie teksty w aranżacjach wykorzystujących instrumentarium właściwe muzyce klasycznej. Pierwsze kompozycje przyniosły mu dwie główne nagrody na Festiwalu Piosenki Studenckiej jesienią 1967 roku, zaś pierwszy album Marek Grechuta i Anawa ukazał się w połowie roku 1970.

Wiosną 1971, w rozszerzonym składzie, nagrał płytę Korowód, śmiało łącząc muzykę kameralną z ludową, rock progresywny z elementami jazzu. Album ten uważany jest za jedno z najważniejszych dzieł polskiej muzyki popularnej dwudziestego wieku, a z upływem lat także za jedną z najbardziej oryginalnych europejskich płyt początku lat siedemdziesiątych.

Jeszcze w tym samym roku Grechuta opuścił Anawę. Zespół zawiesił działalność, jednocześnie dając początek dwóm wpływowym formacjom – założonej przez Jacka Ostaszewskiego grupie Osjan oraz zainicjowanemu przez Marka Jackowskiego Maanamowi.

W 1972 roku Grechuta z gitarzystą Pawłem Ścierańskim powołał do życia nową formację Wiem. Próbując znaleźć oryginalny sposób na ubranie w dźwięki wierszy współczesnych poetów (Moczulski, Śliwiak, Krynicki), nagrał albumy Droga za widnokres (1972) i Magia obłoków (1974).

W roku 1977 Grechuta ponownie nawiązał współpracę z Janem Kantym Pawluśkiewiczem, przygotowując materiał oparty na tekstach Stanisława Ignacego Witkiewicza. Musical Szalona lokomotywa był wielokrotnie grany w najważniejszych polskich teatrach, zarejestrowany został także jako spektakl TVP. W tym samym roku Grechuta otrzymał Grand Prix festiwalu piosenki polskiej w Opolu za utwór Hop szklankę piwa.

W 1979 roku nagrał płytę opartą na wierszach Tadeusza Nowaka. Kolejny album Śpiewające obrazy z roku 1981 poza oryginalnymi utworami zawierał także fragmenty muzyki skomponowanej do inscenizacji szekspirowskiego Otella.

Związany z krakowskim kabaretem Piwnica pod Baranami, Grechuta intensywnie koncertował w Polsce, Europie, USA, Kanadzie i Australii.

W latach osiemdziesiątych Grechuta nagrywał rzadko. Wydał dwa tomiki poezji i zajmował się malarstwem. Do studia powrócił w 1989 roku, kiedy to ukazał się jego Krajobraz pełen nadziei z całkowicie nowymi kompozycjami. Kolejne albumy, choć życzliwie przyjęte przez krytykę, nie zdołały jednak zaistnieć na komercyjnym rynku.

Grechuta konsekwentnie pozostawał poza głównym nurtem muzyki popularnej, aczkolwiek w 2003 roku nagrał utwór Kraków wspólnie z młodszym o pokolenie zespołem Myslovitz.

Koncertował coraz rzadziej. Po walce z ciężką chorobą Marek Grechuta zmarł w Krakowie 9 października 2006.

Dyskografia:

  • Marek Grechuta i Anawa, Polskie Nagrania Muza 1970,
  • Korowód, Polskie Nagrania Muza 1971,
  • Droga za widnokres, Muza 1972,
  • Magia obłoków, Pronit 1974,
  • Szalona lokomotywa, Pronit 1977,
  • Pieśni Marka Grechuty do słów Tadeusza Nowaka, Pronit 1979,
  • Śpiewające obrazy, Pronit 1981,
  • W malinowym chruśniaku (wspólnie z Krystyną Jandą), Polskie Nagrania Muza 1984,
  • Wiosna, ach to ty, Polskie Nagrania Muza 1987,
  • Krajobraz pełen nadziei, Polskie Nagrania Muza 1989,
  • Ocalić od zapomnienia, Muza 1990,
  • Piosenki dla dzieci i rodziców, EMI 1991,
  • Jeszcze pożyjemy, Muza 1993,
  • Dziesięć ważnych słów, EMI 1994,
  • Niezwykłe miejsca, EMI 2003,
  • Godzina miłowania, EMI 2005.

Autor: Maciej Sienkiewicz, czerwiec 2010.

Dodaj komentarz